“ฮ่อมสิรินธร” พรรณไม้ชนิดใหม่ของโลกจากจังหวัดตาก

ทีมวิจัยร่วมจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมหาวิทยาลัยขอนแก่น นำโดย ดร.พรชัย กลัดวงษ์, ได้ค้นพบและระบุชนิดพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลกจากจังหวัดตาก โดยได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ Tropical Natural History, Supplement 8 (2025) การค้นพบครั้งนี้สะท้อนถึงความเปราะบางของระบบนิเวศหินปูนที่ต้องการการปกป้องอย่างเร่งด่วน

ที่มาของชื่อ “ฮ่อมสิรินธร” ชื่อวิทยาศาสตร์ Strobilanthes sirindhorniae Kladwong & Chantar. โดยคำระบุชนิด (Specific Epithet) ว่า “sirindhorniae” นั้น ตั้งขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อยกย่องพระราชกรณียกิจอันโดดเด่นและการอุทิศพระองค์ในการอนุรักษ์พรรณไม้ของประเทศไทยอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด
สำหรับชื่อสามัญภาษาไทยได้รับการตั้งชื่อว่า “ฮ่อมสิรินธร” ซึ่งเป็นการผสานชื่อเรียกท้องถิ่นของพืชในสกุลนี้มารวมกับพระนามอันเป็นมงคลยิ่ง โดยพืชชนิดนี้จัดอยู่ในวงศ์ต้อยติ่ง (Acanthaceae) ซึ่งเป็นวงศ์พืชที่มีความสำคัญทางการแพทย์และพฤกษเคมีอย่างยิ่ง

ลักษณะเด่นทางพฤกษศาสตร์: “ฮ่อมสิรินธร” มีความแตกต่างจากพืชร่วมสกุลอย่างชัดเจน โดยมีลักษณะเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปีหรือไม้พุ่มขนาดเล็ก มีความสูงได้ราว 50 เซนติเมตร ใบรูปหอก ช่อดอกออกตามปลายยอด กลีบเลี้ยงสีเขียวมีขนต่อม และกลีบดอกสีม่วงเข้ม

สำหรับความงดงามตามธรรมชาติ ช่อดอกของฮ่อมสิรินธรจะออกตามปลายยอดเป็นช่อกระจุกแน่น มีใบประดับเหนียวและมีขนต่อมปกคลุม กลีบดอกสีม่วงเข้มตัดกับหลอดดอกสีขาวปนเหลือง ในช่วงฤดูหนาวจนถึงต้นฤดูร้อน ระหว่างเดือนธันวาคมถึงมีนาคมของทุกปี