วิธีเลี้ยงหอยเชอรรี่เข้าสู่สภาวะจำศีล

หอยเชอรี่เป็นสัตว์น้ำจืดที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง โดยเฉพาะด้านโปรตีน จัดเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดีที่มีต้นทุนต่ำและสามารถพบได้ทั่วไปในพื้นที่นาข้าวและพื้นที่ชุ่มน้ำของประเทศไทย หอยชนิดนี้อยู่ในกลุ่มหอยตระกูลทากน้ำจืด และเป็นที่รู้จักในอีกชื่อหนึ่งว่า “หอยเป๋าฮื้อน้ำจืด” มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ ก่อนจะแพร่กระจายเข้ามาในหลายประเทศรวมถึงประเทศไทย

ลักษณะเด่นทางชีววิทยาของหอยเชอรี่ คือความสามารถในการเข้าสู่ภาวะจำศีล (Dormancy) ได้ในทุกช่วงวัย โดยในธรรมชาติจะพบการจำศีลเป็นส่วนใหญ่ในช่วงฤดูร้อน ซึ่งมีอุณหภูมิสูงและความชื้นต่ำ เมื่อแหล่งน้ำแห้งขอด หอยจะปิดฝาเปลือกและฝังตัวอยู่ในโคลนเพื่อลดการสูญเสียน้ำและชะลอกระบวนการเผาผลาญพลังงาน แม้สภาพแวดล้อมจะแห้งแล้งเป็นระยะเวลานานประมาณ 3–6 เดือน หอยเชอรี่ยังคงมีอัตราการรอดชีวิตสูงกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการปรับตัวและการคงสภาพความมีชีวิตได้เป็นอย่างดี

จากคุณลักษณะดังกล่าว ผู้ประดิษฐ์จึงได้พัฒนาแนวคิดในการถนอมอาหารโดยอาศัยกลไกการจำศีลตามธรรมชาติของหอยเชอรี่ เพื่อให้สามารถเก็บรักษาแหล่งโปรตีนคุณภาพสูงไว้ได้เป็นระยะเวลานานถึง 1 ปี โดยไม่จำเป็นต้องผ่านกระบวนการแปรรูป หรืออาศัยระบบแช่เย็นที่ใช้พลังงานไฟฟ้า แนวคิดนี้จึงเป็นการประยุกต์ใช้กลไกทางชีววิทยาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเก็บรักษาอาหารอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ หอยเชอรี่ยังได้รับการมองว่าเป็น แหล่งโปรตีนแห่งอนาคต (Future Protein Source) เนื่องจากแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของประชากรโลก ประกอบกับการลดลงของแหล่งอาหารจากธรรมชาติ ส่งผลให้เกิดความจำเป็นในการแสวงหาแหล่งโปรตีนทางเลือกที่มีความยั่งยืน มีต้นทุนการผลิตต่ำ และสามารถรองรับความต้องการด้านความมั่นคงทางอาหารในอนาคตได้

นวัตกรรม “การเลี้ยงหอยเชอรี่จำศีล” จึงเป็นการสร้างสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมเพื่อกระตุ้นให้หอยเชอรี่เข้าสู่ภาวะจำศีลได้ตามเวลาที่ต้องการ ซึ่งเป็นการควบคุมกระบวนการทางธรรมชาติให้เกิดประโยชน์ในเชิงอุตสาหกรรมอาหาร ผลลัพธ์สำคัญของการทำให้หอยเชอรี่เข้าสู่ภาวะจำศีลอย่างสมบูรณ์ ได้แก่ การยืดอายุการเก็บรักษาให้หอยยังคงความสดได้เป็นระยะเวลานาน ลดการใช้พลังงานจากระบบห้องเย็น ลดต้นทุนด้านการเก็บรักษาและการขนส่งแบบควบคุมอุณหภูมิ รวมทั้งเพิ่มศักยภาพในการขนส่งหอยมีชีวิตในระยะทางไกล ซึ่งนับเป็นนวัตกรรมที่มีศักยภาพในการยกระดับการจัดการแหล่งโปรตีนทางเลือก และส่งเสริมความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืนในอนาคต

ผลงานวิจัยโดย : 1. ผู้ช่วยศาสตราจารย์กิติโชค พรหมณีวัฒน์
2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์นารีรัตน์ กิติศรีปัญญา
3. นายเฉลิมศักดิ์ พูลเพิ่ม
ภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้าและคอมพิวเตอร์ คณะวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร โทร.08-1715-1236

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก
ผู้ช่วยศาสตราจารย์กิติโชค พรหมณีวัฒน์

✍ ผลิตสื่อโดย ฝ่ายเผยแพร่งานวิจัย
🌟 แนะนำ/ติชม https://forms.gle/e3MzPqrb2V9QE9Tp6