กระเจียวชมพูสิรินธร พืชชนิดใหม่ของโลก
การค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลก “กระเจียวชมพูสิรินธร” พืชชนิดใหม่ของโลกที่มีชื่อว่า “กระเจียวชมพูสิรินธร” ถูกค้นพบและร่วมกันศึกษาโดยทีมนักวิจัย ได้แก่ ดร. ศุทธิณัฏฐ์ สุนทรกลัมพ์ อาจารย์สังกัดภาควิชาเกษตรและทรัพยากร คณะทรัพยากรธรรมชาติและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสกลนคร ร่วมกับ ผศ.ธิดารัตน์ พ่วงไพโรจน์ จากสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ ดร. Jana Leong-Škorničková นักพฤกษศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญพืชวงศ์ขิง-ข่า จากสวนพฤกษศาสตร์สิงคโปร์ นายศิระ นิเวศรัตน์ และนายอรรณพ องค์สกุล นักวิจัยอิสระ ได้ร่วมกันศึกษาและบรรยายการค้นพบ “กระเจียวชมพูสิรินธร”
จุดเริ่มต้นของการค้นพบ การค้นพบเริ่มต้นขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2563 โดยได้รับเบาะแสจากเครือข่ายชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่ บ้านห้วยมาลัย ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี จากนั้นทีมนักวิจัยได้ลงพื้นที่เก็บตัวอย่างและข้อมูลนิเวศวิทยา นำไปตรวจสอบเปรียบเทียบลักษณะทางพฤกษศาสตร์กับตัวอย่างในพิพิธภัณฑ์พืชทั่วโลก รวมถึงภาพวาดโบราณในศตวรรษที่ 18 จนสามารถยืนยันได้ว่าเป็นพืชชนิดใหม่ที่ยังไม่เคยมีการรายงานมาก่อน
การตั้งชื่อเพื่อเฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลที่ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุครบ 70 พรรษา ในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2568 คณะนักวิจัยได้ตีพิมพ์บทความการค้นพบนี้ในวารสาร Tropical Natural History ฉบับพิเศษ พืชชนิดนี้ได้รับพระราชทานชื่อไทยว่า “กระเจียวชมพูสิรินธร” และมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Curcuma princeps ซึ่งแปลว่า “princess curcuma” เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติแด่พระองค์ในฐานะ “เจ้าฟ้านักอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพแห่งประเทศไทย”
ถิ่นที่อยู่และสถานภาพการอนุรักษ์ กระเจียวชมพูสิรินธรเป็น พืชเฉพาะถิ่น ที่พบกระจายพันธุ์อยู่บริเวณชายป่าที่มีแสงแดดส่องถึงในชุมชนบ้านห้วยมาลัยและพื้นที่เกษตรกรรม แต่เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวเสี่ยงต่อการถูกทำลายโดยกิจกรรมของมนุษย์ และประชากรพืชมีลักษณะแตกกระจาย (fragmentation) อย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจุบันพืชชนิดนี้ถูกประเมินให้อยู่ในสถานภาพ “ใกล้สูญพันธุ์” (Endangered; EN) ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างความตระหนักรู้ให้คนในชุมชนร่วมกันอนุรักษ์
แนวทางการขยายพันธุ์และต่อยอด เพื่อเป็นการอนุรักษ์สายพันธุ์ไม่ให้สูญหาย หน่วยวิจัยนวัตกรรมจากฐานชีวภาพ ภาควิชาเกษตรและทรัพยากร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสกลนคร ได้เริ่มนำกระเจียวชมพูสิรินธรมา ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ โดยมีเป้าหมายทั้งในด้านการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช และเพื่อต่อยอดศักยภาพในการพัฒนาเป็นไม้ดอกไม้ประดับต่อไปในอนาคต
อ้างอิงผลงาน
ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม
ดร.ศุทธิณัฏฐ์ สุนทรกลัมพ์
ภาควิชาเกษตรและทรัพยากร คณะทรัพยากรธรรมชาติและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติจังหวัดสกลนคร
E-mail: sutthinut.s@ku.ac.th
