การเพาะเลี้ยงและการใช้ประโยชน์ทรัพยากรกุ้งมังกรเลน

กุ้งมังกร (Panulirus spp.) เป็นอีกหนึ่งทรัพยากรประมงที่มีมูลค่า และเป็นสินค้าส่งออกที่ตลาดมีความต้องการสูง สามารถส่งออกได้หลากหลายรูปแบบ เช่น แบบมีชีวิต แช่เย็น แช่แข็ง และแปรรูปในอุตสาหกรรมอาหาร เป็นต้น โดยผลผลิตทั้งหมดจะถูกจับจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ซึ่งปัจจุบันสถานภาพการทำประมงกุ้งมังกรในภูมิภาคเอเชียรวมถึงประเทศไทย พบว่า มีความต้องการใช้ทรัพยากรกุ้งมังกรเพิ่มสูงขึ้น จนเกินกำลังผลิตมากกว่า 1 ใน 3 ของกุ้งมังกรที่จับได้ ส่งผลทำให้ผลผลิตด้านปริมาณ และขนาดมีแนวโน้มลดลง และอยู่ในระดับเกินกำลังผลิตของธรรมชาติ (overfishing) ซึ่งแสดงให้เห็นถึงสภาวะที่ไม่ยั่งยืนของทรัพยากรประมงประเภทนี้

สำหรับประเทศไทย ทรัพยากรกุ้งมังกรที่บรืโภคเป็นผลผลิตจากธรรมชาติ 100% มีทั้งทรัพยากรที่นำเข้าและทรัพยากรที่จับได้จากธรรมชาติในประเทศ เนื่องจากกุ้งมังกรเลนและกุ้งมังกรเจ็ดสีเป็นที่ต้องการของตลาดในภูมิภาคเอเชีย และมีความต้องการบริโภคสูงโดยเฉพาะในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวชายฝั่งทะเล ทำให้กุ้งมังกรทั้งสองชนิดนี้ถูกจับขึ้นมาใช้ประโยชน์ตั้งแต่ขนาดก่อนวัยเจริญพันธุ์ รวมไปถึงกุ้งมังกรที่มีไข่ติดหน้าท้อง จากความต้องการใช้ประโยชน์ทรัพยากรกุ้งมังกรที่เพิ่มสูงขึ้น แต่ขาดการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการนำกุ้งมังกรขนาดก่อนวัยเจริญพันธุ์และที่มีไข่ติดหน้าท้องมาใช้ประโยชน์ทำให้เกิดการใช้ทรัพยากรที่เกินขีดความสามารถของการผลิตทรัพยากรตามธรรมชาติมาอย่างต่อเนื่อง

ปัจจุบัน ปัญหาการใช้ประโยชน์ทรัพยากรประมงก็ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้อาจเป็นเพราะแนวทาง หรือรูปแบบการจัดการ และความต้องการการใช้ประโยชน์ทรัพยากรของแต่ละพื้นที่แตกต่างกันออกไปตามบริบท ตามสภาพ หรือตามวิถีของชุมชนชาวประมง จึงทำให้ยากต่อการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง และยั่งยืนได้ ดังนั้น จากเหตุผลข้างต้น “การวิจัยเพื่อสร้างระบบกิจกรรมการใช้ประโยชน์ทรัพยากรกุ้งมังกร การพัฒนาและส่งเสริมกิจกรรมการใช้ประโยชน์ทรัพยากรที่ควบคู่กับการประกอบอาชีพและการฟื้นฟูทรัพยากรกุ้งมังกร” จึงเป็นประเด็นหรือโจทย์วิจัยของสถานีวิจัยประมงคลองวาฬ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทั้งนี้เพื่อสร้างแนวทางระดับแผนงานและนวัตกรรม (Learning and innovation platforms) ที่เหมาะสมสำหรับขยายผล และขับเคลื่อนการใช้ประโยชน์ทรัพยากรกุ้งมังกรเลน และการประกอบอาชีพทางการประมงตามวิถีของชาวประมงพื้นบ้านให้เป็นไปอย่างต่อเนื่อง ยั่งยืน และสามารถพึ่งพาตนเองได้

รับชมคลิปเนื้อหาได้ที่นี้ https://youtu.be/K5Js4DyuZ5E?si=lmvhtq-K7ELZTVSN

ผลงานวิจัยโดย :
ดร.วุฒิชัย อ่อนเอี่ยม หัวหน้าสถานีวิจัยประมงคลองวาฬ
คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โทร.0-3266-1168

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก
ดร.วุฒิชัย อ่อนเอี่ยม

✍ ผลิตสื่อโดย ฝ่ายเผยแพร่งานวิจัย
🌟 แนะนำ/ติชม https://forms.gle/e3MzPqrb2V9QE9Tp6