การปรับปรุงบำรุงดินปลูกมันสำปะหลังขั้นเทพกับอาจารย์ประภาส ช่างเหล็ก

การปรับปรุงดินตามแนวทางอาจารย์ประภาส ช่างเหล็ก เกษตรกรต้องเข้าใจปัญหาของดินในแปลงของตนเอง เมื่อเราใส่ปุ๋ยเคมีเพิ่มขึ้นทำไมปุ๋ยเคมีที่ใส่ลงไปไม่ได้ช่วยให้ได้ผลผลิตเพิ่มขึ้นดั่งใจ เป็นเพราะดินเสื่อมโทรม โครงสร้างดินเสีย ดินแน่นทึบ ไม่ระบายน้ำและอากาศ การอุ้มความชื้นในดินไม่มี

ขั้นตอนแรก เกษตรกรต้องเก็บตัวอย่างดินในแปลงมาวิเคราะห์ ปัญหาแรกที่พบมาก คือ ดินเป็นกรดจัด pH 4.0-5.0 จะทำอย่างไรให้ดินมีค่า pH 6.5-7.0 ท่านจะต้องใช้ปูนขาวชนิดน้ามาฉีดพ่นลงดิน อัตรา 10 ลิตรไร่ มาแก้ไขปัญหาค่า pH ของดินสูงขึ้น เพื่อให้รากมันสำปะหลังสามารถดูดธาตุอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ มันสาปะหลังโตเร็ว คลุมร่องมันได้เร็ว ก็จะช่วยลดต้นทุนในเรื่องกำจัดวัชพืช (ทำรุ่น ) เพื่อเพิ่มผลผลิตต่อไร่ให้สูงขึ้นอย่างยั่งยืน ซึ่งจะส่งผลต่อผลผลิตและกำไรสุทธิเพราะการทำหญ้าคือต้นทุนที่สูงสุดในการทำมันสาปะหลัง

การปลูกมันสาปะหลังในปัจจุบัน หากเกษตรกรยังไม่ปรับสภาพดิน ใบมันสาปะหลังจะมีอาการขาดธาตุสังกะสีอย่างรุนแรง ยิ่งกว่านั้นมันสำปะหลังปลายฤดูฝนที่จะข้ามแล้ง หากไม่ได้รับการแก้ปัญหาให้ถูกจุดมันสำปะหลังจะใบแห้งกรอบยุบตัว ส่งผลต่อผลผลิตอย่างแน่นอน อีกทั้งหากแปลงปลูกมีสภาพดินทรายจัดฝนทิ้งช่วงเมื่อไหร่ ไรแดงเข้า ต้องไถทิ้งปลูกใหม่ ปลูกทีไรเปอร์เซ็นต์งอก 60-70% ถึงวันขุดก็ไม่เหลือผลผลิต บางแปลงพบปัญหามันสำปะหลังหัวเน่าทั้งแปลง ทั้งที่แปลงอยู่บนที่เนิน สาเหตุหลักๆ ผมเองบอกและก็ลงมือทำมาแล้ว คือ ต้องทำการไถระเบิดชั้นดินดาน พื้นที่ปลูกมันสำปะหลังมักมีการไถพรวนที่ระดับความลึกเดียวกันตลอด ทำการไถพรวนในขณะดินมีความชื้นไม่เหมาะสม มีการกดทับจากรถแทรคเตอร์หรือรถบรรทุกในการเตรียมดิน เก็บเกี่ยว และการขนส่งหัวไปยังโรงงานทำให้เกิดชั้นดินดานได้ง่าย โดยชั้นดินดานจะขัดขวางการแพร่กระจายของรากมันสำปะหลังและการแทรกซึมของน้ำ ท้ำให้เกิดน้ำท่วมขังหรือไหลบ่ามากขึ้นในช่วงฝนตกหนักทำให้หัวเน่า และขาดแคลนน้ำทำให้มันสาปะหลังทิ้งใบในช่วงฤดูแล้ง 

การไถระเบิดชั้นดินดานด้วยเครื่องไถแบบสั่นสะเทือน (shaking ripper) โดยไถ 2 รอบ รอบแรกไถไปตามแนวยาวของพื้นที่ก่อน รอบที่สองไถตามขวางของพื้นที่หรือที่เรียกว่าไถตัดกันเป็นตาหมากรุก เพื่อให้ชั้นดินดานแตกร้าวสม่ำเสมอรอบทิศทางทั่วทั้วพื้นที่ ทำ 3-5 ปี/ครั้ง ไถดะด้วยผาน 3 หรือผาน 4 เพื่อทำลายวัชพืชและตากหน้าดินเพื่อทำลายศัตรูพืช

จากนั้นฉีดปูนขาวชนิดนาอัลตร้ากรีน อัตราส่วน 10 ลิตร/ไร่ ใส่ยิปซัมขนิดผง 500 กก/ไร่ ซึ่งยิปซัมขนิดผงนั้น 4-5 ปี ถึงจะวนมาใส่เพิ่มในอัตราส่วน 100 กก/ไร่ ปุ๋ยขี้ไก่ 1,000 กก/ไร่ สามารถใส่ได้ทุกปี ไม่มีหัวเน่ามีแต่หัวใหญ่ ท่อนพันธุ์งอก 99% ต้นมันสาปะหลังโตเร็ว คลุมร่องไว ใชเขียวทนนานแม้ฝนจะทิ้งช่วงถึง 2 เดือน หมดปัญหาขุดมันสำปะหลังก่อน 12 เดือน ผลผลิต 7-10 ตัน/ไร่ เปอร์เซ็นต์แป้งสูงถึง 30% เมื่อปรับปรุงดินตามแนวทางอาจารย์ประภาสแล้ว จึงทำการไถร่องปลูกมันสำปะหลัง นอกจากจากปรับปรุงดิน เรื่องที่เกษตรกรต้องรู้ คือ พันธุ์มันสำปะหลังและการเตรียมท่อนพันธุ์ตามแนวทางของอาจารย์ประภาส ช่างเหล็ก

ผลที่ได้จากการปรับปรุงดิน
  • ไม่มีหัวเน่า มีแต่หัวใหญ่
  • ท่อนพันธุ์งอก 99%
  • ต้นมันสำปะหลังโตเร็ว คลุมร่องไว
  • ทนทานแม้ฝนจะทิ้งช่วง
  • เปอร์เซ็นต์แป้งสูงถึง 30%

ติดต่อข้อมูลเพิ่มเติม
อาจารย์ประภาส ช่างเหล็ก และคณะ
ศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร คณะเกษตร
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
โทร. 080-265-4264 E-mail: rdgppc@ku.ac.th

เรียบเรียงโดย
น.ส.ทิสยา ทิศเสถียร
ฝ่ายเผยแพร่งานวิจัย สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่ง มก.
E-mail: rdityt@ku.ac.th