การเพาะเลี้ยงหนอนแมลงวันลายเพื่อเป็นอาหารสัตว์โปรตีนสูง
แมลงวันลาย (Black Soldier Fly) มีชื่อวิทยาศาสตร์ Hermetia illucens พบได้ทั่วไปในสภาพภูมิอากาศเขตร้อนและเขตอบอุ่น ที่เส้นขนานที่ 45 องศาเหนือ และ 40 องศาใต้ เป็นแมลงที่ไม่เป็นพาหะนำโรค ไม่เป็นศัตรูพืชและไม่ก่อให้เกิดความรำคาญต่อชุมชน ตัวเต็มวัยมีสีดำขนาดความยาวมากถึง 20 มิลลิเมตร (Dortmans et al, 2017 and Sheppard et al, 2002) จากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่าหนอนแมลงวันลายมีโปรตีน 42-51% ไขมัน 35% พลังงาน 2, 900 กิโลแคลอรี่ต่อกิโลกรัม หนอนแมลงวันลายมีประสิทธิภาพในการกำจัดขยะอินทรีย์รวมที่ 65.5-78.9% และแมลงวันลายจะพบน้อยมากในเดือนเมษายนและไม่พบในเดือนพฤศจิกายน ทีมวิจัยได้ค้นพบ “สูตรล่อแมลงวันลายเพื่อมาวางไข่” ได้สำเร็จ โดยสูตรดังกล่าวสามารถล่อให้แมลงวันลายมาวางไข่ได้ตลอดทั้งปี
สูตรอาหารล่อแมลงวันลายมาวางไข่
- ข้าวสารข้าวเหนียว 1 กก.
- รำข้าวหยาบ 2 กก.
- EM 200 มล.
- กากน้ำตาล 2 ลิตร
- น้ำเปล่า
- คลุกทุกอย่างให้เข้ากันความชื้น 80%
- นำไปวางไว้ในที่ร่ม
- ใช้เวลา 15-20 วัน จะมีหนอนเกิด
นอกจากนี้ทีมวิจัยได้ทำการศึกษาประสิทธิภาพการกำจัดขยะอินทรีย์และมูลสัตว์ในรูปแบบของ Waste Reduction Index (WRI) พบว่าประสิทธิภาพในการกำจัดเศษผลไม้รวม เศษอาหารรวม ผักตบชวา มูลไก่ และมูลควายที่ 83.28% 84.70% 61.70% 81.21% และ 82.38% ตามลำดับ ทีมวิจัยจึงได้ประยุกต์ใช้หนอนแมลงวันลายในการกำจัดขยะอินทรีย์ในระดับครัวเรือน โดยผลงานดังกล่าวได้รับรางวัลชนะเลิศระดับประเทศ ในการประกวดนวัตกรรมการกำจัดขยะอินทรีย์ที่ต้นทาง เรื่อง “การกำจัดขยะอินทรีย์ด้วยหนอนแมลงวันลาย” โดยกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ประจำปี 2561
ในปีงบประมาณ 2562 ทีมวิจัยได้ศึกษาปัจจัยทางกายภาพต่อการขยายพันธุ์ของหนอนแมลงวันลาย ได้คิดค้น “โรงเรือนการเพาะเลี้ยงแมลงวันลายแบบครบวงจรในระดับครัวเรือน” ซึ่งได้นำไปขยายผลไปยังโครงการยุวชนอาสา ที่อำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์ ในการส่งเสริมเกษตรกรที่เลี้ยงไก่ไข่ให้มีการเลี้ยงหนอนแมลงวันลายเพื่อเป็นอาหารไก่ไข่และลดรายจ่ายจากการซื้ออาหารไก่ทั่วไป ประโยชน์จากงานวิจัย
- ลดค่าใช้จ่ายสำหรับอาหารสัตว์
- ลดค่าใช้จ่ายในการกำจัดขยะอินทรีย์
- รายได้จากการเผยแพร่องค์ความรู้ในการศึกษาดูงานและขายคู่มือ
- สร้างรายได้เป็นอาชีพเสริมเกษตร/ผู้ด้อยโอกาส/ลดค่า ปชส.
- ลดการเกิดภาวะโลกร้อน
- ลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากการกำจัดขยะอินทรีย์ไม่ถูกหลักสุขาภิบาล
- พัฒนาอาชีพเสริมสำหรับเกษตรกร/ผู้ด้อยโอกาส
- สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาล ในประเด็น BCG in Action BCG in Action/Zero Waste ที่มุ่งเน้นไปที่แหล่งโปรตีนทางเลือกใหม่จากแมลง และการนำของเสียกลับมาใช้ใหม่
- ยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
หนอนโตเต็มวัยนำมาทำอาหารสัตว์
การใช้หนอนแมลงวันลายกำจัดขยะอินทรีย์
ติดต่อข้อมูลเพิ่มเติม
ผศ.ดร.ศมณพร สุทธิบาก1, ผศ.ดร.สมควร โพธารินทร์1, ผศ.ดร.รฐานิษฐ์ สุขธนาภิรัตน์1, อ.กีรติ มณีสาย1,
น.ส.ณัฐปภัสร์ จันทร์สาขาธนา1, น.ส.อาภรณ์ ศรีมาตร2 และนายรามินทร์ ศรีโยะ3
คณะวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์1, คณะทรัพยากรธรรมชาติและอุตสาหกรรมเกษตร2
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร
ชุมชนบ้านโนนศาลา ตำบลเชียงเครือ อำเภอเมือง จ.สกลนคร3
โทร. 095-2396-195 E-mail: samonporn.s@ku.th
ผู้เรียบเรียง
น.ส.ทิสยา ทิศเสถียร
ฝ่ายเผยแพร่งานวิจัย สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่ง มก.
E-mail: rdityt@ku.ac.th
