เทคนิคการบรรจุหมึกหอมที่มีชีวิตเพื่อการขนส่ง

กระบวนการขนส่งปลาหมึกตัวเป็นๆ ที่ยังมีชีวิตจากแหล่งผลิตสู่ร้านค้าและผู้บริโภค  มั่นใจได้บริโภคปลาหมึกสดใหม่

ปลาหมึก เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทย เป็นผลิตภัณฑ์ที่นิยมบริโภคทั้งในประเทศ และเป็นสินค้าส่งออกทำรายได้เข้าประเทศปีละหลายพันล้านบาท ปลาหมึกเป็นอาหารยอดนิยมของผู้บริโภค เนื่องจากมีรสชาติดี เป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถแปรรูปและนำไปประกอบอาหารได้หลากหลายชนิด

อย่างไรก็ตามข้อพึงประสงค์ที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญในอันดับต้นๆ ของผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ คือ ความสด สะอาดของผลิตภัณฑ์  ซึ่งการขนส่งสินค้าสัตว์น้ำจากแหล่งผลิตหรือจากทะเลจนถึงแหล่งจำหน่ายถึงมือผู้บริโภค เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ความสด สะอาดของสินค้าสัตว์น้ำลดลงก่อนถึงผู้บริโภค ผลที่ตามมาคือ ความปลอดภัยในการบริโภคอาหารสัตว์น้ำ ตลอดจนราคาของสินค้าสัตว์น้ำที่ลดลง   เป็นต้นเหตุให้ผู้ประกอบการบางรายหาช่องทางในการถนอมผลิตภัณฑ์ หรือทำให้ผลิตภัณฑ์ดูเหมือนมีความสดใหม่อยู่ตลอดเวลา ด้วยการนำสารเคมีบางชนิดมาใช้เพื่อการถนอมอาหารให้ดูเหมือนสดใหม่ โดยไม่คำนึงถึงอันตรายที่จะเกิดขึ้นตามมาต่อผู้บริโภค  สารเคมีที่เรามักได้ยินและคุ้นเคย คือฟอร์มาลิน หรือที่ชาวบ้านเรียกว่าน้ำยาดองศพ  การใช้ฟอร์มาลินในสัตว์น้ำ เพื่อคงสภาพความสดและยืดระยะเวลาการจำหน่ายให้ยาวนานขึ้น  ถึงแม้จะมีการตรวจสอบสารตกค้างในอาหารทะเลสดจากหน่วยงานต่างๆ ของรัฐ ก็มักพบเสมอว่ามีการปนเปื้อนสารเคมีในผลิตภัณฑ์อาหารทะเล

ทางเลือกหนึ่งในการป้องกันการได้รับสารเคมีที่ปนเปื้อนในอาหารทะเล คือการซื้อผลิตภัณ์สัตว์ทะเลที่ยังมีชีวิต ดังจะเห็นว่า ร้านอาหารต่างๆ โดยเฉพาะร้านอาหารทะเลมักมีสัตว์น้ำ เช่น ปลา กุ้ง ปู และหอย ที่ยังเป็นๆ มาขังไว้ที่บริเวณหน้าร้าน เพื่อเพิ่มความมั่นใจแก่ลูกค้าว่าสินค้าของร้านมีความสดใหม่จริงๆ

แต่อย่างไรก็ตามในบรรดาอาหารทะเลเหล่านั้น จะพบว่า ไม่มีการนำเอาปลาหมึกเป็นๆมาขังไว้เพื่อให้ลูกค้า หรือผู้บริโภคได้เลือกสรรไปทำเมนูอาหารต่างๆเหมือนกับสัตว์น้ำชนิดอื่นๆ เนื่องจากการดูแลหรือบรรจุปลาหมึกที่มีชีวิตเพื่อการขนส่งยังมีข้อมูลอยู่น้อยมาก นอกจากนั้นหมึกหอมเป็นสัตว์ที่ค่อนข้างจะบอบช้ำได้ง่ายและไวต่อคุณภาพน้ำอีกด้วย ผู้บริโภคจึงได้บริโภคหมึกที่ตายแล้วเป็นส่วนใหญ่ การขนส่งหมึกทะเลมักใช้วิธีน็อกน้ำแข็ง และพบว่าหมึกทะเลเป็นสินค้าที่มีการปนเปื้อนสารเคมีมากที่สุดชนิดหนึ่ง

ด้วยเหตุนี้ จึงเป็นแนวคิดให้ ผศ.ดร.จรวย สุขแสงจันทร์ และทีมวิจัย ประกอบด้วยน.ส.กัญญภา เลิศอิทธิเวช และน.ส.สนธยา ผุยน้อย จากภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ทำการศึกษาหาเทคนิคการบรรจุหมึกหอมที่มีชีวิตเพื่อการขนส่ง เพราะนอกจากจะทำให้ผู้บริโภคได้บริโภคสินค้าที่มีคุณภาพ ได้อาหารทะเลที่มั่นใจในความสดใหม่ ไม่มีสารเคมีปนเปื้อนแล้ว  ยังมีส่วนช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าสัตว์น้ำ  และเทคนิคการขนส่งนี้ยังมีประโยชน์ในการนำหมึกหอมไปเลี้ยงต่อในaquariumได้อีกด้วย

ส่วนประกอบหลักของเทคนิคการขนส่งสัตว์น้ำนี้ ประกอบด้วย ถุงพลาสติกใสชนิดหนาพิเศษ มีช่องสำหรับการเติมออกซิเจนที่ด้านท้าย ขนาด 18×50 เซ็นติเมตร เครื่องซีลถุงพลาสติก เครื่องควบคุมและทำความเย็นน้ำ น้ำทะเลที่ความเค็ม 30-32 psu. ปริมาตร 1.5 ลิตร ถาด/ลังโฟม  ออกซิเจน และปลาหมึก 

กระบวนการคือ บรรจุหมึกหอมพร้อมน้ำทะเลสะอาด ปริมาตร 1.5 ลิตร ลงในถุง ถุงละ 1 ตัว  ปิดปากถุงด้วยเครื่องซีลปิดปากถุงด้วยความร้อน  ทำการเติมอากาศ(ออกซิเจน) ที่ช่องทางด้านท้ายถุงให้เต็ม ปิดปากช่องเติมอากาศ หลักการสำคัญคือ การปรับอุณหภูมิให้ได้ 22 องศาเซลเซียส เพื่อให้หมึกรู้สึกคุ้นเคยเหมือนอยู่ในทะเล ช่วยให้หมึกไม่ตกใจ หรือตกใจน้อยลง ส่งผลให้หมึกไม่พ่นหมึกสีดำออกจากตัว  จากนั้นจึงนำไปบรรจุลงในลังโฟม ปิดฝาลังโฟม พร้อมเพื่อการขนส่งได้ ผลการทดสอบ พบว่า หมึกหอมที่บรรจุในถุงพลาสติกพิเศษด้วยกระบวนการนี้ สามารถมีชีวิตอยู่ได้ไม่ต่ำกว่า 3-6 ชั่วโมง ทำให้สามารถขนส่งหมึกหอมที่มีชีวิตจากแหล่งผลิตไปถึงยังร้านค้าได้

ขอขอบคุณที่ท่านเข้ามาอ่านบทความวิจัยนี้ และขอความกรุณาสละเวลาตอบแบบสอบถามการให้บริการข้อมูล เพื่อการปรับปรุงต่อไปด้วย จะขอบคุณยิ่ง  

คลิกที่นี่เพื่อตอบแบบสอบถาม—> https://goo.gl/forms/hcBXc1080pJmdUmF3

ผศ.ดร.จรวย สุขแสงจันทร์ น.ส.กัญญภา เลิศอิทธิเวช น.ส.สนธยา ผุยน้อย

ที่มาข้อมูล   :    นิทรรศการงานวันเกษตรแฟร์ ประจำปี 2561 “เทคโนโลยีก้าวไกล พัฒนาเศรษฐกิจไทยไป 4.0” เจ้าของผลงาน : ผศ.ดร.จรวย สุขแสงจันทร์ น.ส.กัญญภา เลิศอิทธิเวช น.ส.สนธยา ผุยน้อย ภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เริอง/ผลิตสื่อเผยแพร่ : วันเพ็ญ นภาทิวาอำนวย ฝ่ายเผยแพร่งานวิจัย สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่ง มก. โทร. 02 561 1474 e-mail : rdiwan@ku.ac.th