ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์พันธุ์ผสมเปิดสุวรรณ 1

 

3.สุจินต์     4.สุทัศน์                               
                     ศาสตราจารย์ ดร.สุจินต์ จินายน                        ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุทัศน์ ศรีวัฒนพงศ์

 

ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 เป็นข้าวโพดพันธุ์ผสมเปิดที่มีบทบาทสำคัญมากที่สุดในการพัฒนาการผลิตข้าวโพดของประเทศไทย โดยเฉพาะในยุคที่มีโรคราน้ำค้างระบาด และเนื่องจากเป็นพันธุ์ที่มีเสถียรภาพในการให้ผลผลิตสูง   ต้านทานต่อโรคราน้ำค้าง และต้านทานโรคทางใบอื่น ๆ เป็นพันธุ์ที่มีฐานพันธุกรรมกว้างสามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดี จึงเป็นพันธุ์ที่นำไปใช้เป็นแหล่งพันธุกรรมในการสกัดสายพันธุ์แท้ในโครงการปรับปรุงพันธุ์ ไม่เฉพาะแต่ในประเทศไทยเท่านั้น ยังเป็นพันธุแนะนำที่ต่างประเทศมากกว่า 20 ประเทศ รวมทั้ง CIMMYT  นำไปใช้ส่งเสริมเป็นพันธุ์ปลูกโดยตรง และใช้เป็นเชื้อพันธุกรรมในการปรับปรุงต่อ หรือผสมข้ามพันธุ์เกิดพันธุ์ใหม่ๆ เป็นบรรพบุรุษของข้าวโพดพันธุ์ดีอื่นๆเกิดขึ้นอีกมากมาย นับเป็นผลงานวิจัยที่สร้างชื่อเสียงให้กับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และส่งผลถึงเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศไทยและอีกนับสิบประเทศ คิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาล ดังคำกล่าวที่ว่า ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 เป็นพันธุ์ข้าวโพดของเขตร้อนที่ดีที่สุดในโลก

ผู้พัฒนาพันธุ์   : ศ.ดร.สุจินต์ จินายน, ผศ.ดร.สุทัศน์ ศรีวัฒนพงศ์, Dr.Charles L. Moore, Dr.Surinder K. Vasal, รศ. อุดม ภู่พิพัฒน์, Dr. Ernest W. Sprague, Dr. Bobby L. Renfro, Dr. Edwin J. Wellhausen,  อ.วีระศักดิ์ ดวงจันทร์, อ.ธวัชชัย ประศาสน์ศรีสุภาพ, อ.บรรพต ทัศนสุวรรณ,  ศ.ดร.ชำนาญ ฉัตรแก้ว

หน่วยงาน  : ภาควิชาพืชไร่, ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร, ศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,  กรมวิชาการเกษตร Inter-Asian Corn Program, Rockefeller  Foundation และ CIMMYT

ประวัติการพัฒนาพันธุ์

          ปี พ.ศ.2509-2510 โครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้เริ่มขึ้นอย่างจริงจังที่ไร่ฝึกนิสิตสุวรรณวาจกกสิกิจ หรือที่เรียกกันว่า”ไร่สุวรรณ”(ต่อมายกฐานะเป็นศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ) ภายใต้การนำของ ดร.สุจินต์ จินายน  ดร.สุทัศน์ ศรีวัฒนพงศ์ และความร่วมมือจากผู้เชี่ยวชาญมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์ 

              ระหว่างปี พ.ศ. 2512-2513 หลังจากการทดสอบสายพันธุ์จำนวนมากจึงสามารถคัดเลือกสายพันธุ์ดีเด่นได้จำนวน 36 พันธุ์ ประกอบด้วยพันธุ์จากหมู่เกาะคาริบเบียน 16 พันธุ์ ประเทศเม็กซิโกและอเมริกากลาง 6 พันธุ์ อเมริกาใต้ 5 พันธุ์ อินเดีย 5 พันธุ์ และจากแหล่งอื่นๆ รวมทั้งสหรัฐอเมริกาอีก 4 พันธุ์ 

5.Suwan1(S)C11-Ear 6.Suwan1(S)C11-Plant

      การสร้างพันธุ์สุวรรณ 1 นั้นเริ่มจากการผสมรวมข้าวโพด 36 พันธุ์เข้าเป็นพันธุ์ผสมรวมไทยคอมพอสิตเบอร์ 1 (Thai Composite#1)  ซึ่งมีฐานทางพันธุกรรมกว้างแล้วการดำเนินการปรับปรุงพันธุ์จึงได้เริ่มขึ้นในปีถัดมา การปรับปรุงพันธุ์ใช้วิธีการคัดเลือกหมุนเวียนแบบผสมตัวเองหนึ่งครั้ง (S1  recurrent   selection)

การสร้างพันธุ์ดำเนินการโดยปลูกพันธุ์ต่าง ๆ ในแต่ละฤดู เมล็ดจำนวนเท่ากันจากแต่ละพันธุ์นำมาคลุกเคล้ารวมกัน และปลูกเป็นแถวตัวผู้สลับกับแถวตัวเมีย ปลูกแต่ละพันธุ์เป็นแถวตัวเมีย โดยให้เบอร์ 1 ถึง 36 แต่ละพันธุ์ปลูก 3 แถว และปลูกต่างวันกัน ทั้งนี้เพื่อให้โอกาสได้รับการผสมข้ามจากแถวตัวผู้มากที่สุด เมื่อข้าวโพดเริ่มออกดอก ตัดดอกตัวผู้ (detassel) ในแถวตัวเมียออกให้หมด เมื่อถึงตอนเก็บเกี่ยวคัดเลือกฝักจากแถวตัวเมีย และจากต้นที่ดีประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ นำมากะเทาะรวมกันในแต่ละพันธุ์ ดังนั้น พันธุ์ทั้ง 36 จึงยังคงมีอยู่ ซึ่งในฤดูถัดมาได้ทำการปลูก และดำเนินการเช่นในฤดูแรก เมื่อดำเนินการปลูกครบ 4 ครั้งใน 4 ฤดูแล้ว แต่ละพันธุ์มีลักษณะใกล้เคียงกันมาก เพราะมีการผสมข้ามระหว่างพันธุ์ต่าง ๆ มาตลอด เรียกว่าพันธุ์เหล่านี้ถึงจุดสมดุลย์ทางพันธุกรรมแล้ว จึงได้เก็บเกี่ยวฝักจากแถวตัวเมีย กะเทาะเมล็ดรวมกันและตั้งชื่อพันธุ์ผสมรวมนี้ว่า “ไทยคอมพอสิต เบอร์ 1” (Thai Composite #1) ในปี พ.ศ.2512

      ในปี พ.ศ. 2514 เกิดโรคราน้ำค้าง(downy mildew)  ระบาดทำความเสียหายให้แก่ข้าวโพดของชาวไร่เป็นอย่างมาก  ทางโครงการฯจึงเริ่มต้นปรับปรุงพันธุ์ต้านทานอย่างจริงจัง โดยผสมพันธุ์ไทยคอมพอสิตเบอร์ 1 ซึ่งได้รับการปรับปรุงแล้ว 1 รอบ กับพันธุ์ต้านทานโรคราน้ำค้างจากฟิลิปปินส์ 2 พันธุ์ คือ Philippine DMR 1 และ Philippine DMR 5 แล้วจึงผสมกลับไปยังพันธุ์ไทยคอมพอสิตเบอร์ 1 ที่ได้รับการปรับปรุงในรอบหลัง ๆ ในที่สุดจึงได้พันธุ์ไทยคอมพอสิตเบอร์ 1 ที่ต้านทานโรคราน้ำค้างในระดับดีในปี พ.ศ. 2515 การปรับปรุงพันธุ์โดยวิธี คัดเลือกหมุนเวียนแบบผสมตัวเองหนึ่งครั้ง ได้ดำเนินต่อไป 

     ปี พ.ศ. 2517 ภายหลังการปรับปรุงพันธุ์รอบคัดเลือกที่ 2  พันธุ์ Thai Composite #1 DMR BC3(S)C2 ได้รับการรับรองพันธุ์จากกระทรวงเกษตรและ สหกรณ์ ให้เป็นพันธุ์มาตรฐานของประเทศ โดยใช้ชื่อ “พันธุ์สุวรรณ 1” เพื่อเป็นเกียรติแก่หลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และนามของท่านยังเป็นชื่อของไร่สุวรรณซึ่งเป็นสถานที่ที่ใช้พัฒนาพันธุ์อีกด้วย

          ที่จริงแล้ว ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 เป็นผลงานวิจัยจากความร่วมมือร่วมกันของนักวิจัยหลายฝ่าย  กล่าวคือตั้งแต่เริ่มโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพด ทางมูลนิธิร็อกกี้เฟลเลอร์ ได้ส่ง Dr. Charles L. Moore และ Dr. Surinder K. Vasal เป็นผู้นำทีมด้านปรับปรุงพันธุ์ Dr. Bobby L. Renfro ผู้นำทีมวิจัยโรคพืช ฝ่ายกรมวิชาการเกษตร นำทีมโดยดร.อำพล เสนาณรงค์  ยังมีดร.ชำนาญ ฉัตรแก้ว(ต่อมาจึงโอนย้ายมาประจำภาควิชาพืชไร่นา คณะเกษตร )และอ.ณรงค์ศักดิ์ เสนาณรงค์ ฝ่ายนักวิจัยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีดร.สุจินต์ จินายน และดร.สุทัศน์ ศรีวัฒนพงศ์ นำทีมด้านปรับปรุงพันธุ์ ดร.อุดม ภู่พิพัฒน์ ดร.วิชัย ก่อประดิษฐ์สกุล นำทีมศึกษาวิจัยด้านเชื้อราสาเหตุโรคราน้ำค้างรวมทั้งพัฒนาวิธีการปลูกเชื้อและให้คะแนนความต้านทาน นอกจากนั้นยังมี อ.วีระศักดิ์ ดวงจันทร์, อ.ธวัชชัย ประศาสน์ศรีสุภาพ, อ.บรรพต ทัศนสุวรรณ, อ.กิตติ ชุณหวงศ์ อ.ประเมิน แสงสุวรรณ  รวมทั้งทีมวิจัยด้านเขตกรรม และด้านเศรษฐศาสตร์ ที่อาจกล่าวนามได้ไม่ครบถ้วน ซึ่งบางท่านได้ลาออกจากราชการแยกย้ายไปประกอบอาชีพอื่น รวมทั้งนิสิตปริญญาโทอีกเกือบ 20 คน ซึ่งเป็นกำลังสำคัญของงานวิจัยด้านพืชไร่ของมหาวิทยาลัยฯในเวลาต่อมาด้วย

ลักษณะประจำพันธุ์

ลักษณะเด่นของข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 เป็นพันธุ์ผสมเปิดที่ให้ผลผลิตสูง  มีความต้านทานต่อโรคราน้ำค้าง สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดี ลำต้นสูง ประมาณ 2.00-2.30 เมตร อายุวันออกไหม 54-55 วัน ความสูงฝัก 103 เซนติเมตร เมล็ดมีสีส้มเหลืองและเป็นชนิดหัวแข็ง อายุเก็บเกี่ยว 110-120 วัน โดยทั่วไปให้ผลผลิต ประมาณ 550-850 กิโลกรัมต่อไร่ (ต้นฤดูฝนประมาณ 717 กก./ไร่ ปลายฤดูฝนประมาณ 543 กก./ไร่)

ด้วยลักษณะเด่นของข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 ที่สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้อย่างกว้างขวาง ดั้งนั้น นอกจากการส่งเสริมปลูกในประเทศแล้ว ยังได้มีการเผยแพร่สู่ต่างประเทศ จากการทดสอบผลผลิต และการทดลองปลูกในหลายประเทศในทวีปเอเชีย แอฟริกา อเมริกากลาง และ อเมริกาใต้ ปรากฏว่า พันธุ์สุวรรณ 1 ให้ผลผลิตสูงในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ มีการปรับตัวที่ดี และมีลักษณะเด่น คือ ต้านทานต่อโรคราน้ำค้าง จึงทำให้สุวรรณ 1 เป็นพันธุ์ดีระดับแนวหน้า ดังที่ Dr. Takumi Izuno ผู้เชี่ยวชาญโครงการข้าวโพดภูมิภาคเอเชียของ CIMMYT ได้ยกย่องความดีของพันธุ์สุวรรณ 1 ไว้ว่า “ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 เป็นพันธุ์ที่ใช้ในโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดของหลายประเทศในทวีปเอเชีย ทั้งนี้เพราะข้าวโพดพันธุ์นี้เป็นพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงและสม่ำเสมอ นอกจากนั้น ยังเป็นพันธุ์มาตรฐานที่ให้ผลแน่นอนในการทดลองพันธุ์ขององค์การระหว่างประเทศ ข้าวโพดของไทยติดอันดับ 1 ถึง 6 อยู่เสมอ ดังนั้น คำยกย่องชมเชยโครงการข้าวโพดของไทย ซึ่งหลั่งไหลมาจากทุกสารทิศนั้น จึงไม่ใช่คำยกย่องที่เกินเลยจากความเป็นจริงแต่ประการใด “

การถ่ายทอดสู่เกษตรกร

จากที่มีหลักฐานปรากฏ เท่าที่รวบรวมมาได้จากนักวิจัยของ ศูนย์ปรับปรุงข้าวโพดและข้าวสาลีนานาชาติ (CIMMYT) เช่น Dr. Bobby L. Renfro, Dr. Shivaji Pandey และ Dr. S. K. Vasal ได้สรุปไว้

ประเทศที่นำข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 ไปใช้ในเอเชีย คือ อินเดีย เนปาล พม่า จีน ฟิลิปปินส์ เวียดนาม ลาว ศรีลังกา เขมร และมาเลเซีย ในกลุ่มหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก ได้แก่ ปาปัวนิวกินี และในหมู่เกาะมหาสมุทรอินเดียคือ ฟิจิ รียูเนียน และมอริเซียส ในอาฟริกา ได้แก่ ไนจีเรีย ซาอีร์ และคาเมรูน ในอเมริกาใต้ ได้แก่ โบลิเวียบราซิล โคลอมเบีย เอควาดอร์ เปรู และเวเนซูเอล่า การรวบรวมข้อมูลการใช้ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 อาจไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ เนื่องจากมีการใช้แพร่หลายไปมากในหลายๆ รูปแบบ

ศูนย์ปรับปรุงข้าวโพดและข้าวสาลีนานาชาติ (CIMMYT) ใช้พันธุ์สุวรรณ 1 ในโครงการปรับปรุงพันธุ์มากมายหลายลักษณะ นอกเหนือจากใช้เป็นแหล่งเชื้อพันธุ์ต้านทานโรคราน้ำค้างแล้ว ยังใช้เป็นแหล่งเชื้อพันธุ์ดีอีกด้วย จากการศึกษาของ Dr. S.K. Vasal นักปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดประจำที่ CIMMYT เม็กซิโก พบว่าพันธุ์สุวรรณ 1 มีความสามารถในการรวมตัวได้ดีกับพันธุ์หลายพันธุ์ของ CIMMYT ข้อมูลเหล่านี้กระจายไปในหมู่นักปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดในหลายประเทศ โครงการ ปรับปรุงพันธุ์ทั้งของรัฐและเอกชนในสหรัฐอเมริกาได้ใช้สุวรรณ 1 เป็นเชื้อพันธุ์เช่นในโครงการข้าวโพดลูกผสมของ Iowa State University Corn Breeding Program

ในการประชุมทางวิชาการข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ เพื่อสรุปผลงานในรอบ 10 ปี (พ.ศ. 2511-2521)      Dr. Takumi Izuno ผู้ประสานงานโครงการข้าวโพดภาคพื้นทวีปเอเชียของ CIMMYT ได้กล่าวไว้ในวันเปิดประชุมว่า “ศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาติ เป็นศูนย์วิจัยที่ดีที่สุดของเอเชีย และพันธุ์ข้าวโพดสุวรรณ 1 เป็นพันธุ์ข้าวโพดของเขตร้อนที่ดีที่สุดในโลก” คำกล่าวเหล่านั้นคงไม่เกินความเป็นจริงนัก ความดีเด่นของพันธุ์สุวรรณ 1 เป็นที่ยอมรับกันทั้งภายในและภายนอกประเทศ

นอกจากนี้ สภาวิจัยแห่งชาติประกาศให้รางวัลผลงานวิจัยดีเด่นเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2517 และผลงานวิจัย การใช้เชื้อพันธุกรรมในการพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดสุวรรณ 1 ได้รับรางวัลผลงานวิจัยดีเด่น มี ดร.สุจินต์ จินายน เป็นหัวหน้าโครงการ และดร.สุทัศน์ ศรีวัฒนพงศ์ เป็นผู้ช่วยหัวหน้าโครงการ นับเป็นนักวิจัยสาขาเกษตรและชีววิทยากลุ่มแรกที่ได้รับรางวัลผลงานวิจัยดีเด่นจากสภาวิจัยแห่งชาติ ต่อมาการพัฒนาข้าวโพดสุวรรณ 1 ได้รับการยกย่องให้เป็นการพัฒนาดีเด่นในสาขาเกษตรกรรมแผนใหม่  และทำให้นานาชาติยกย่อง ศาสตราจารย์ ดร. สุจินต์ จินายน เป็นที่รู้จักในนามของ บิดาแห่งข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 อีกด้วย 

ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 ได้รับการรับรองเป็นพันธุ์มาตรฐานเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2517 แต่เมล็ดพันธุ์ได้เริ่มแจกจ่ายให้เกษตรกรโดยเฉพาะในแหล่งใกล้เคียงไร่สุวรรณ 3-4 ปีก่อนหน้านั้น ตามข้อตกลงของโครงการร่วมมือในโครงการข้าวโพดและข้าวฟ่างแห่งชาตินั้น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีหน้าที่ทำงานวิจัย กรมวิชาการเกษตรรับหน้าที่ทำการทดสอบพันธุ์ทั้งระดับสถานีทดลองและระดับเกษตรกร และกรมส่งเสริมการเกษตรมีหน้าที่ขยายพันธุ์ดีจำหน่ายให้เกษตรกร เพราะในระยะแรก ๆ นั้นยังไม่มีบริษัทเมล็ดพันธุ์ทำหน้าที่ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ในการผลิตเมล็ดพันธุ์ในช่วงแรกนั้นมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์โดยไร่สุวรรณ ได้ร่วมผลิตเมล็ดพันธุ์สุวรรณ 1 ปีละประมาณ 300 ตัน กรมวิชาการเกษตรผลิตปีละประมาณ 100 ตัน และในปี พ.ศ. 2524 กรมส่งเสริมการเกษตรผลิตได้ประมาณ 1,850 ตัน ต่อจากนั้นอุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ได้เริ่มขึ้นอย่างจริงจัง ในปี พ.ศ. 2522 โดยบริษัท กรุงเทพอุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ในเครือบริษัทเจริญโภคภัณฑ์ ได้สร้างโรงงานเมล็ดพันธุ์ของเอกชนขึ้นที่อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี และได้เริ่มผลิตเมล็ดพันธุ์สุวรรณ 1 ปีละประมาณ 2,000 ตัน ในระยะแรก ๆ และเพิ่มเป็นปีละประมาณ 4,000-5,000 ตัน ในระยะต่อมา นอกจากนี้ ยังมีบริษัท แปซิฟิคเมล็ดพันธุ์ จำกัด และ บริษัท คาร์กิลล์เมล็ดพันธุ์ จำกัด ได้ร่วมผลิตเมล็ดพันธุ์สุวรรณ 1ด้วย ซึ่งเป็นผลทำให้ข้าวโพดพันธุ์สุวรรณ 1 แพร่กระจายไปอย่างกว้างขวางเป็นที่รู้จักมากขึ้นในหมู่เกษตรกร นับเป็นจุดเริ่มต้นอุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ในประเทศไทย

One thought on “ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์พันธุ์ผสมเปิดสุวรรณ 1

Leave a Reply